Het Curatorial Programme 2026/27 van de Appel zal zich richten op thema's waar de Appel zich de komende jaren mee bezig houdt: land, mede-eigendom en huisvesting, bestuur, (kunst)economie en klasse. Deze onderling samenhangende thema's – waarmee de Appel, net als veel andere kunstinstellingen, dagelijks intern te maken heeft – worden collectiviseerd omdat we geloven dat het sociale en politieke kwesties zijn waarmee veel mensen worden geconfronteerd, in Nederland en internationaal, zowel op het platteland als in de stad. Veel kunstenaars houden zich op artistiek en structureel niveau met deze kwesties bezig. We zien de noodzaak om ruimte te bieden aan het verzamelen van gesprekken, voorstellen en modellen die kunnen leiden tot werkbare en leefbare collectieve projecten. We doen we door middel van onze tentoonstellingen, curatoriële, school- en buurtprogramma's, live-activiteiten en het archief en de bibliotheek van de Appel.

Het Curatorial Programme (CP) is in 1994 opgericht door de Appel. Het loopt tien maanden per jaar en heeft sindsdien min of meer dezelfde structuur gevolgd. De geselecteerde vijf tot zes deelnemers reizen samen, ontmoeten curatoren, kunstenaars en kunst- en cultuurinstellingen, doen kennis op en bouwen aan duurzame relaties met elkaar en met de ecosystemen waar ze zich tot verhouden. Ze werken nauw samen met mentoren die hen helpen te reflecteren op hun ervaringen, en organiseren collectieve lezingen en schrijfworkshops. Aan het einde van de tien maanden cureren de deelnemers samen een project. Elk jaar is er een thematische focus, die bepaalt wie de docenten en mentoren zijn.

We zien cureren vandaag de dag als een praktijk die verder gaat dan alleen het organiseren van tentoonstellingen en publieke programma's, en die zich ook uitstrekt tot het opbouwen van nieuwe instituten, met een overgang van hiërarchische naar collectieve en open structuren, die leiden tot de opbouw van een nieuwe samenleving.

Voor het programma wordt elk van de drie modules begeleid door een groep docenten, met daarin verweven bezoeken aan locaties en instellingen die zich met soortgelijke vraagstukken bezighouden.

Bestuur en hoe we samenwerken staat centraal bij de Appel, voortkomend uit grotere vragen: hoe we samenleven en hoe we sociale rechtvaardigheid kunnen bereiken. We zien dit als een centrale focus in het huidige debat over diversiteit. Stefano Harney suggereert dat het openbaar bestuur onvermijdelijk de staat en diens macht recreëert, ondanks pogingen van bureaucraten richting sociale verandering. We zien dit vaak terug in kunst- en cultuurinstellingen. Bij de Appel pakken we deze kwesties intern aan door het team kennis te laten maken met workshops over inclusie, collectief denken en handelen, en door gebruik te maken van de tools van Lumbung (de collectieve bestuursstrategie die werd gebruikt bij documenta fifteen). Dit is een stap in de richting van het in praktijk brengen van onze overtuigingen, zodat het structurele en het thematische samensmelten. Gerenommeerde internationale wetenschappers zoals Stefano Harney en David Bollier zullen worden uitgenodigd om voor een breder publiek te spreken over bestuur en economie.

Vanuit een breder historisch en artistiek perspectief zal de Appel, samen met collega's in Amsterdam en elders, onderzoek doen naar en presentaties geven over historische gevallen van emancipatiebewegingen en vormen van organisatie en bestuur die zijn ontstaan als reactie op onderdrukking en kolonialisme. Dit alles houdt rechtstreeks verband met de Nederlandse geschiedenis. Kunstenaars zijn hier zowel beoefenaars, medeonderzoekers als medecuratoren. Deze tentoonstellingen zijn geïnspireerd op de geschiedenis van grootschalige projecten van de Appel, zoals de legendarische tentoonstelling Words and Works in 1979, die solidariteit hoog in het vaandel had staan.

De economie, het voortbestaan en de duurzaamheid van instellingen zijn centrale punten voor autonomie. Transvestment is de transformatie van middelen van de kapitalistische kunstmarkt naar een economie gebaseerd op gemeenschappelijke waarden: herverdeling en desinvestering van de kapitalistische marktlogica. Deze kwesties krijgen vorm in evenementen en bijeenkomsten met kunstenaars, curatoren, economen en financieringsinstanties om gezamenlijk deze vragen te onderzoeken. Daarnaast gaan we experimenteren met vormen van fondsenwerving zoals kunst- en designmarkten, ontwikkeld en mede georganiseerd door kunstenaars.

Land is het belangrijkste strijdtoneel van vele conflicten, en houdt verband met de milieucrisis, landroof en betaalbare huisvesting. In de huidige context van het laatkapitalisme is het omgevormd tot een handelswaar. Overal ter wereld zien we politieke en sociale bewegingen die strijden voor vrije en eerlijke toegang tot land en hulpbronnen. Kunstenaars hebben het voortouw genomen in deze strijd en nemen eraan deel, door gedeeld eigendom en verschillende vormen van commons toe te passen en ermee te experimenteren.