Gertrudis Bocanegra, freedom fighter of Mexico
Afbeelding: Adinkra symbool voor initiatief, dynamiek en veelzijdigheid.
María Gertrudis Teodora Bocanegra Mendoza (1765–1817) vocht mee in de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog en staat in Mexico bekend als ‘La Heroína de Pátzcuaro’. Ze werd geboren in Pátzcuaro, als dochter van Pedro Javier Bocanegra en Feliciana Mendoza. Haar moeder werd geboren in Nieuw-Spanje uit een Spaanse vader en een inheemse moeder uit Tarascan. De Bocanegras waren vloeiend in zowel Spaans als de Tarascaanse taal, of Purépecha.
Gertrudis trouwde met luitenant Pedro Advíncula Lazo de la Vega, een soldaat in de Spaanse provinciale strijdkrachten van Michoacán. Ze las de belangrijkste verlichtingstheorieën, wat in die tijd uitzonderlijk was voor een vrouw. Zodra de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog begon sloot ze zich bij de opstand aan. Haar man en zoon vochten samen met de troepen van Miguel Hidalgo y Costilla, leider van de opstand, in oktober 1810. Ze werden beiden gedood tijdens de Slag om de Puente de Calderón.
Getrudis werkte vervolgens als boodschapper voor de opstand in de regio Pátzcuaro en Tacámbaro, en zorgde voor een goedlopende communicatie tussen de belangrijkste locaties van de opstand. Tijdens de oorlog werd ze naar Pátzcuaro gestuurd, waar ze in 1817 door het Spaanse leger gevangen werd genomen.
Ze werd gemarteld om de namen van andere rebellen te onthullen, maar ze weigerde informatie aan de Spanjaarden te geven. Uiteindelijk werd ze berecht en veroordeeld voor landverraad. Op 11 oktober 1817, werd ze geëxecuteerd in de Plazuela de San Agustín in Pátzcuaro.
